Bebek Fotoğrafçısı, Fotoğrafçılık Yarışması, Ödüller, Hamile ve Ebeveynler, Yoga Pilates, Ferda Saraçoğlu

Kırık Rehabilitasyonu

Oca 22, 2022 | Doğum Koçu, Fizyoterapist | 0 yorum

KIRIK REHABİLİTASYONU

Travma ve diğer nedenlerle, kemik dokusundaki devamlılığın veya anatomik bütünlüğün bozulmasına kırık denir. Kırıkla birlikte çevresindeki yumuşak dokulara (kas, tendon, fasya, damar, ligament, kapsül, bağ, sinir gibi)  da zarar gelebildiği için kırık hastalığı da diyebiliriz.

Kırık Bulguları

TRAVMAYA BAĞLI BULGULAR ASIL KIRIK BULGULARI
AĞRIANORMAL HAREKET
HASSASİYETKREPİTASYON (ele gelen pütürtü hissi)
HEMATOM (kan toplanması)DEFORMİTE
EKİMOZ (renk değişikliği)KISALIK
FONKSİYON KAYBIRADYOLOJİK BULGULAR

KIRIK SINIFLANDIRMASI

Kırık bölgesine, dış ortamla ilişkisine, kırık çizgisinin yönüne, kırık sayısına, eklemle ilgisine gibi ayrıntılı sınıflandırmalar mevcuttur. Sanılanın aksine çatlak diye bir şey yoktur. Kırık uçları birbirinden ayrılmadıysa, tam kırık gerçekleşmediğinde oluşur.

KIRIK İYİLEŞMESİ

Kırık iyileşmesi, kırık olduğu an başlar ve kemik uçları bütünlüğünü sağlayana kadar devam eder.

Kırık meydana geldikten sonra kemikte 3 aşamalı bir iyileşme dönemi başlar (enflamasyon, tamir, yeniden şekillenme).

KIRIK İYİLEŞMESİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLER

İyi Yönde Etkileyenler;  Genç yaş , iyi beslenme, egzersiz, hiperbarik oksijen (%100 oksijen), elektrik amımı, ultrason, manyetik alan, growth faktörü (büyüme hormonu), tiroksin, kalsitonin,  vitamin A ve D.Kötü Yönde Etkileyenler; Kırık uçlarının uzak olması, kortikal kemiği etkileyen kırık, çok parçalı kırık, kırık bölgesinin kötü sabitlenmesi, enfeksiyon, kötü kemik kalitesi, ileri yaş, kötü beslenme, alkol, sigara, kırık bölgesinde yetersiz kanlanma, kırık uçlarının hareketli olması, sinir uyarımı olmaması, yüksek doz antikoagulanlar, kemoterapi, radyoteapi, sitemik hastalıklar, bazı ilaç ve bazı hormon takviyesi.

KIRIK İYİLEŞMESİNİN BELİRLENMESİ

Kırık bölgesinde; ağrı, hassasiyet ve hareket olmaması

Radyolojide; kallus varlığı (iyileştirici hücreler), kırık hattının kaybolması ile belirlenir.

KIRIK KOMPLİKASYONLARI

Kırığın iyileşme döneminde ortaya çıkan kemik ve yumuşak dokularla(kas, tendon, fasya, damar, ligament, kapsül, bağ, sinir gibi) ilgili hata ve bozukluklara kırık komplikasyonları denir.

Kırık Yerindeki Komplikasyonlar;

Kötü pozisyonda kaynama, kaynama gecikmesi ve kaynama yokluğu, büyüme ve gelişme kusuru, enfeksiyon, avaskuler nekroz( kanlanmanın engellenmesi), psödoartroz (yalancı eklem).

Kırığa Komşu Dokulardaki Komplikasyonlar;

Cilt, fasya, kas, tendon, yaralanmaları, damar yaralanmaları, sinir yaralanmaları, kemiğe yakın organ yaralanmaları.

Kırığa yakın bölgedeki komplikasyonlar ve sistemik komplikasyonlar gibi çeşitler de vardır.

KIRIK TEDAVİSİ

Kırıkların tedavisi 3R prensibi ile özetlenebilir

  1. Repozisyon : kırık uçlarının bir araya getirilmesi
  2. Retansiyon: bir araya getirilen uçların kaynama olana dek sabitleştirilmesi.
  3. Rehabilitasyon: kırığın kesin tedavisinden sonra rehabilitasyon başlanır ve 3 temel prensibin en önemlisidir.

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON

Kırığın kesin tedavisi yapıldıktan sonra fizyoterapi ve rehabilitasyonu başlar. Travmaya ağrıya, ve ödeme neden olabilir ayrıca kırık uçlarının bir araya getirilmesinden sonra uygulanan sabitleştirme kas atrofisine (kas kısalığı), eklem sertliğine, dolaşım bozukluğuna ve fonksiyon kaybına neden olabilmektedir. Bunları önelemek veya en az etkilenmek için en kısa sürede fizyoterapi ve rehabilitasyon uygulamalarına başlamak gerekmektedir.

KIRIK TEDAVİSİNİN AMAÇLARI

  • Kırık uçların iyi bir pozisyonda sağlam bir şekikde kaynaması
  • Görünüm ve mekaniksel olarak düzgün olması
  • Eklem sertliklerinin ve kas atrofilerinin olmaması
  • Fonksiyonların tam  sağlanması ve hastanın kırık geçirdiği bölgesi günlük yaşam aktivitelerinde (GYA)  kısıtlamasız tam kullanımının sağlanması.

KIRIKTA FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYONUN AMAÇLARI

  • Yaralanmamış eklemlerin normal hareket ve fonksiyonunu korumak, devam ettirmek.
  • Mümkün olan en kısa sürede kırık sahasının normal hareket ve fonksiyonunun onarımının sağlanmasıdır.

KIRIK TEDAVİSİNDE FİZYOTERAPİSTİN ROLÜ

  • Multidisipliner ekibin bir parçası olarak çalışmak
  • Hastayı değerlendirmek ve ihtiyaçları belirlemek
  • Hastanın tedavi programını belirlemek
  • Hastaya uygulanacak tedaviyi ve tedavinin amaçlarını anlatmak
  • Solunum fonksiyonlarını korumak, devam ettirmek.
  • Hastayı mümkün olan en kısa sürede bağımsız hale getirmek için rehabilite etmek
  • Olası komlikasyonlardan haberdar olmak ve ortopediste haber vermektir.

TERAPATİK EGZERSZİLER

Egzersiz programının amaçları;

  • Fonksiyonun
  • Performansın
  • Eklem hareketinin
  • Yürüyüşün
  • Kas kuvvet ve enduransının (dayanıklılığın) yaralanma öncesi seviyesine getirmektir.

Yapılan sabitleştirme sonucunda oluşan kas atrofisi, kas kuvvetinde ve dayanıklılığında azalma meydana getirmektedir.

NORMAL EKLEM HAREKETİ (NEH) EGZERSİZLERİ

  • Pasif normal eklem hareketi
  • Aktif normal eklem hareketi
  • Aktif- Yardımlı normal eklem hareketi
  • Aktif normal eklem hareketi
  • Dirençli normal eklem hareketi

GERME EGZERSİZLERİ

KUVVETLENDİRME EGZERSİZLERİ

  • İzometrik egzersizler
  • İzotonik egzersizler
  • İzokinetik egzersizler

ENDURANS EGZERSİZLERİ

DENGE VE PROPRİOSEPTİF EGZERSİZLER

FONKSİYONEL VEYA İŞE ÖZGÜ EGZERSİZLER

AĞRI KONTROLÜ

ÖDEM KONTROLÜ

YÜRÜMEYE YARDIMCI CİHAZLAR

YÜRÜME VE TRANSFER AKTİVİTELERİNİN EĞİTİMİ

ELEKTROFİZİKSEL AJANLAR KULLANIMI

  • Isı- ışık tedavisi
  • Soğuk tedavisi
  • Hidroterapi
  • Elektriksel modaliteler

MANUEL TEKNİKLERİN KULLANIMI

  • Masaj; kırık rehabilitasyonun da gerginlik ve ağrının azaltılması, ödemin azaltılması, yapışıklıkların giderilmesi, kas spazmını azaltmak, dolaşımı arttırmak ve egzersize hazırlık amacıyla klasik masaj kullanılmaktadır. Masaj, kırık sahasında yeterli stabilite varsa kullanılabilir
  • Manipülasyon- mobilizasyon; ağrıyı azaltmak, kas spazmını azaltmak, sinoviyal sıvı dolaşımını arttırmak, yapışıklıkların giderilmesi ve eklem hareketini artırmak amacıyla kullanılmaktadır. Kapsül ve bağ gibi yumuşak dokulardan kaynaklanan hareket kısıtlamalarının tedavisinde mobiizasyon (traksiyon,gleding) teknikleri kullanılmaktadır. Bu tekniklerin kullanılması için kırık bölgesinin tam iyileşme sağlaması gerekmektedir.

ÜST EKSTREMİTE KIRIKLARINDA FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ENFLAMASYON-MATURASYON DÖNEMİ    (İLK 6-8 HAFTA)

  • Ağrı, ödem kontrolü(elevasyon, distal eklemlerin aktif NEH egzersizleri,EFA) • Solunum egzersizleri
  • Etkilenmemiş (immobilize edilmemiş) eklemlerin pasif, aktif yardımlı veya aktif NEH egzersizleri
  • İmmobilize eklem çevresi kaslara izometrik egzersizler
  • İmmobilizasyon yoksa kırık ekstremitenin pasif, aktif yardımlı veya aktif NEH egzersizleri
  • Kas re-edükasyonu için elektrik stimülasyonu, biofeedback
  • Rotasyonel hareket ve egzersizler yapılmaması
  • Postür egzersizleri
  • Proprioseptif egzersizler
  • Aktif skapular egzersizler (humerus kırıkları için 3-4. Haftadan itibaren)
  • GYA ne yardımcı cihazların, ortotiklerin kullanımının öğretilmesi(omuz kol askısı, cock-up splinti gibi)
  • Etkilenen ekstremitenin GYA de kullanımının önlenmesi gerekmektedir

ÜST EKSTREMİTE KIRIKLARINDA FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON REMODELLİNG DÖNEMİ (6-8 HAFTADAN 1-2 YILA KADAR)

  • NEH ni artırmak için pasif, aktif yardımlı, aktif NEH egzersizleri, kırık kaynaması tam olduktan sonra germe egzersizleri ve mobilizasyon teknikleri
  • Kas kuvvet ve enduransını artırmak için kuvvetlendirme egzersizleri (izometrik, izotonik, izokinetik)
  • Ekstremitenin GYA ve mesleki aktivitelerde kısıtlamasız kullanımını sağlamak
  • Proprioseptif egzersizler
  • Denge ve yürüme eğitimi
  • Mesleki ve rekreasyonel aktiviteler

ALT EKSTREMİTE KIRIKLARINDA FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ENFLAMASYON-MATURASYON DÖNEMİ (İLK 6-8 HAFTA)

  • Ağrı, ödem kontrolü (elevasyon, distal eklemlerin aktif NEH egzersizleri,EFA)
  • Solunum egzersizleri
  • Yardımcı cihazlarla hastanın NWB, TDWB, Ağırlık taşıma ile mobilizasyonu
  • Etkilenmemiş (immobilize edilmemiş) eklemlerin pasif, aktif yardımlı veya aktif NEH egzersizleri
  • İmmobilize eklem çevresi kaslara izometrik egzersizler
  • İmmobilizasyon yoksa kırık ekstremitenin pasif, aktif yardımlı veya aktif NEH egzersizleri
  • Kas kuvvetini korumak için; izometrik ve izotonik egzersiz
  • Kas re-edükasyonu için elektrik stimülasyonu, biofeedback
  • Postür egzersizleri
  • Proprioseptif egzersizler
  • Kendine bakım ve transfer aktivitelerinin gerçekleştirilmesi
  • GYAne yardımcı cihazların ve ortotiklerin kullanımının öğretilmesi (AFO, Long leg splint)
  • Hasta ve aile eğitimi yapılmalı
  • Rotasyonel hareket ve egzersizler yapılmamalıdır

ALT EKSTREMİTE KIRIKLARINDA FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON REMODELLİNG DÖNEMİ (6-8 HAFTADAN 1-2 YILA KADAR)

  • Ağırlık taşıma:PWB, FWB
  • NEH ni artırmak için pasif, aktif yardımlı, aktif NEH egzersizleri, kırık kaynaması tam olduktan sonra germe egzersizleri ve mobilizasyon teknikleri
  • Kas kuvvet ve enduransını artırmak için kuvvetlendirme egzersizleri (izometrik, izotonik, izokinetik)
  • Ekstremitenin GYA ve mesleki aktivitelerde kısıtlamasız kullanımını sağlamak
  • Proprioseptif egzersizler
  • Denge ve yürüme eğitimi
  • Mesleki ve rekreasyonel aktiviteler

OMURGA KIRIKLARINDA FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ENFLAMASYON-MATURASYON DÖNEMİ (İLK 6-8 HAFTA)

  • Pulmoner hijyenin sağlanması (öksurme, postüral drenaj)
  • Göğüs ekspansiyonu ve vital kapasiteyi artırmak için solunum egzersizleri
  • Alt ve üst ekstremitelerin eklem hareketini ve kas kuvvetini korumak için aktif yardımlı veya aktif NEH egzersizleri ve izometrik, izotonik kuvvetlendirme egzersizleri
  • Abdominallere izometrik egzersizler
  • Korse, collar kullanımının eğitimi
  • Mobilizasyonu sağlamak (korse veya collar ile)
  • Yatak içi mobilite eğitimi (sağa-sola dönme, oturmaya gelme)
  • Transfer aktivitelerinin eğitimi
  • Komplikasyonları önlemek
  • Fleksiyon aktivitelerinden ve fleksiyon postürlerinden kaçınmak
  • Hasta ve aile eğitimi

OMURGA KIRIKLARINDA FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON REMODELLİNG DÖNEMİ (6-8 HAFTADAN 1-2 YILA KADAR)

  • Gövde kas kuvvetinin ve enduransının artırılması için kuvvetlendirme egzersizleri
  • Denge ve propriosepsiyon eğitimi
  • Yürüme eğitimi
  • Mesleki ve rekreasyonel aktiviteler

Omurga kırıklarında nörolojik defisit varsa, bunlarda uygulanacak rehabilitasyon medulla spinalis yaralanmalarında uygulanan rehabilitasyon uygulamaları olacaktır..

0 Yorum

Bir İçerik Gönder

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

0
    0
    Your Cart
    Your cart is emptyReturn to Shop